Motor ve Araç Tekniği Soruları

Akümülatör, marş motoruna elektrik gönderir, motor çalışmazken ışık ve alıcıları besler ve motor çalışırken elektriği depo eder.

Gösterge paneli, araçla ilgili uyarıları sürücüye bildirir.

Gece sürüşlerinde iç dikiz aynası, arkadan gelen araçların far ışıklarının gözleri kamaştırmaması için karartma konumuna getirilmelidir.

Yakıt sistemi, depodaki yakıtı temizleyerek (filtreden geçirerek) ve gerekli basınca getirerek yanma odasına (silindirlere) ileten sistemdir. Benzinli motorlarda yakıt pompası ve enjektörler (veya karbüratör), dizel motorlarda ise yüksek basınçlı yakıt pompası ve enjektörler bu sistemin parçalarıdır.

Elektrolit seviyesi, plakaların 1 cm üzerinde olmalıdır.

Araca bağlı sebeplerden dolayı fazla yakıt tüketimi, fren ayarlarının sıkı olması, lastik hava değerlerinin tavsiye edilen değerden az olması, debriyaj balatasının kaçırıyor olması veya taşıma sınırından fazla yolcu veya yük alınması durumlarında olur.

Motorun ürettiği gücü tekerleklere ileten sistemdir. Sırasıyla şu parçalardan oluşur:

1. Debriyaj (Kavrama): Motorla vites kutusu arasındaki güç bağlantısını kesip birleştirerek vites değiştirmeyi sağlar.
2. Vites Kutusu (Şanzıman): Aracın hızına ve yük durumuna göre motorun devir/tork oranını ayarlar, aracın geri viteste hareket etmesini sağlar.
3. Şaft (Kardan Mili): Vites kutusundan aldığı dönme hareketini diferansiyele iletir (özellikle arkadan itişli ve 4×4 araçlarda).
4. Diferansiyel: Şaft’tan gelen hareketi 90 derece çevirerek akslara ve tekerleklere iletir. Virajlarda iç ve dış tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlar.
5. Aks (Yarım Mili): Diferansiyelden aldığı dönme hareketini tekerleklere iletir.

1. Yanma sonucu ortaya çıkan zehirli ve zararlı gazları aracın dışına, yolcu kabininden uzağa taşımak.
2. Egzoz susturucusu (muffler) sayesinde çıkış ses seviyesini kabul edilebilir bir seviyeye düşürmek.

Akü üzerinde bulunan kontrol gözü yeşil ise akünün iyi durumda olduğu anlaşılır.

Baş destekleri, bir kaza anında boyun yaralanmaları riskini düşürmek için tasarlanmıştır.

Aracın yaz hazırlıklarında kar lastikleri çıkarılıp normal lastikler takılmalı, hava filtresi ve otomatik jigle yazlık konuma getirilmeli ve havalandırma sistemi kontrol edilmelidir.

Süspansiyon sistemi, yol yüzeyindeki bozuklukların (tümsek, çukur, vb.) neden olduğu titreşim, sarsıntı ve şokları yutarak bu etkilerin aracın gövdesine ve yolculara iletilmesini yumuşatır. Bu sayede hem sürüş konforunu artırır hem de lastiklerin yolla temasını daha iyi sağlayarak sürüş güvenliğine katkıda bulunur.

Sol ve sağ dikiz aynaları, alt köşesinde arka kapı tutma yerinin görülecek şekilde ayarlanmalıdır.

Akü bakımında üst kısmında pislik olup olmadığı, kutup başlarının oksitli olup olmadığı, eleman kapak deliklerinin açık olup olmadığı ve elektrolit seviyesinin plakaların 1 cm üzerinde olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Şarj sistemi, motor çalıştığı sürece alternatör denilen parça aracılığıyla mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Üretilen bu elektrik, araçtaki tüm elektrikli alıcıları (far, klima, radyo vb.) besler ve aynı zamanda marş sırasında harcanan aküyü şarj eder.

Güç aktarma organları debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve akslardan oluşur.

Geri vites lambası yanmıyorsa geri vites müşiri arızalı olabilir veya sigortası atmış olabilir.

Baş desteği, kulaklarla aynı hizada olacak şekilde ayarlanmalıdır.

Ateşleme sistemi sadece benzinli motorlarda bulunur.

Tekerlek değiştirirken dörtlü flaşörler yakılmalı, el freni çekilmeli, araç uygun vitese takılmalı ve tekerleklerin önüne takoz konulmalıdır.

1. Marş motorunu çalıştırmak için gerekli olan yüksek akımlı elektriği sağlamak.
2. Motor çalışmazken (kontak kapalıyken) farlar, radyo, korna gibi alıcılara elektrik sağlamak.
3. Motor çalışırken şarj sisteminin ürettiği fazla elektrik enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek depolamak.

Süspansiyon sistemi, yol yüzeyinden gelen titreşimleri sönümleyerek sürüş konforunu artırır.

Aküde eksilen sıvı, saf su ile tamamlanır.

Yanma sonucu oluşan çok yüksek sıcaklık (2000°C’yi aşabilir) motor parçalarına zarar verebilir. Soğutma sistemi, motor bloğunun etrafında dolaşan soğutma suyunu (antifrizli su) pompalayarak motor sıcaklığını verimli çalışacağı ideal bir aralıkta (90°C civarı) sabit tutar. Radyatör, su pompası, termostat ve fan bu sistemin ana parçalarıdır.

Rodaj döneminde ani ve sert kalkış yapılmamalı, hızlanmalardan, fazla gaza basılmamalı ve uzun süre aynı viteste gidilmemelidir.

Ekonomik sürüş için araçta yapılması gereken bakım ve ayarların zamanında yapılması, lastik hava basınçlarının katalog değerinde olması, tavsiye edilen lastik tip ve ebatlarının kullanılması, mekanik jigle tertibatının unutulmaması ve şehirlerarası yolda en verimli hız olan 80-90 km/s arasında sürüş yapılması gerekir.

Günlük bakım kapsamında akaryakıt kontrolü, motor yağı seviyesi kontrolü, motor soğutma suyu seviyesi kontrolü, silecek suyu seviyesi kontrolü, fren hidrolik yağı seviyesi kontrolü ve lastik hava basıncı kontrolü yapılır.

Evet, Karayolları Trafik Kanunu’na göre sürücüler araçlarında zincir bulundurmakla yükümlüdür.

Motor, aracın kalbidir. Yakıtın (benzin, motorin, LPG) içerdiği kimyasal enerjiyi, yanma yoluyla ısı enerjisine, ardından da piston ve krank mili aracılığıyla hareket (mekanik) enerjisine dönüştürerek aracın hareket etmesini sağlayan güç kaynağıdır.

Şarj sistemi, aküyü şarj edip alıcıları besler.

Radyatöre antifriz konulmasının amacı soğutma suyunun donmasını, kireç oluşumunu ve paslanmayı önlemektir.

Hidrolik direksiyon, bir hidrolik pompa ve sıvı basıncı kullanarak sürücünün direksiyonu döndürme kuvvetini büyük ölçüde azaltır. Özellikle düşük hızlarda (park manevrası gibi) direksiyonu çok daha hafif ve kolay çevrilir hale getirerek sürüş konforu sağlar.

Lastiklerin diş derinlikleri 3 mm’nin altına düştüğünde lastikler değiştirilmelidir.

Lastik hava basınçlarının düşük olması durumunda lastikler kenar kısımlarından aşınır, direksiyon zor döner, araçta enerji kaybı olur ve yakıt sarfiyatına neden olur.

Altı aylık bakım sırasında motor yağı ve yağ filtresi değişimi, yakıt filtresinin değişimi, benzinli motorlarda buji kontrolü ve gerekirse değişimi, ön düzen sisteminin kontrolü, triger kayışının kontrolü, fren sisteminin kontrolü ve lastiklerin yer değiştirilmesi yapılır.

Karoseri, aracın dış kabuğudur. Motor, şasi, tekerlek gibi mekanik parçaların dışında kalan ve araca şeklini veren, aynı zamanda aerodinamik ve estetik işlevi olan dış bölümdür. Kapılar, kaput, bagaj kapağı ve tavan bu kısma dahildir.

Ateşleme sistemi sadece benzinli motorlarda bulunur. Görevi, silindirde sıkıştırılmış olan yakıt-hava karışımını, bujide oluşturduğu yüksek voltajlı kıvılcım ile ateşleyerek yanmayı başlatmaktır.

Far ampulü değiştikten sonra kısa farlar 25 metreyi, uzun farlar 100 metreyi aydınlatabilecek şekilde far ayarı yapılması gerekmektedir.

• Kutup Başları: Oksitlenme (beyaz/toz birikinti) olup olmadığı kontrol edilmelidir. Oksitlenme varsa sıcak su veya zımpara ile temizlenmeli ve tekrar oksitlenmeyi önlemek için gres yağı sürülmelidir.
• Elektrolit Seviyesi: Akü hücrelerindeki sıvı seviyesi, plakaların yaklaşık 1 cm üzerinde olmalıdır. Seviye düşükse, kesinlikle asit eklenmez, sadece saf su ile tamamlanır.
• Kontrol Gözü: Akünün üzerindeki renkli göz yeşil ise akü şarjlı, siyah/kırmızı ise şarjı azalmış demektir.
• Kış Hazırlığı: Kışın aküdeki su donabilir ve aküyü çatlatabilir. Bunu önlemek için kışa girmeden akü tam şarj edilmelidir.

Far ayarı, kısa farlar 25 metreyi ve uzun farlar 100 metreyi aydınlatacak şekilde yapılmalıdır.

Aracın gösterge panelinde arızalı lamba ikaz ışığı yanarsa aracın herhangi bir yerinde arızalı bir lambanın olduğu anlaşılır.

Yağlama sistemi, motor içinde birbirine sürtünerek çalışan (piston-silindir, krank mili-yataklar vb.) tüm hareketli parçaların arasına motor yağı filmi oluşturur. Bu film;

• Sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır,
• Aşınan parçacıkları (talaş) temizler,
• Motordaki ısıyı dağıtmaya yardımcı olur,
• Parçalar arasında sızdırmazlık sağlar.

Kar zinciri takıldıktan sonra maksimum 50 km/s hızla gidilmelidir; aksi halde zincir kırılabilir veya kopabilir

Bir aracın iskelet yapısına Şase denir. Tüm mekanik parçaların üzerine monte edildiği ana taşıyıcı sistemdir. Kaza anında çarpma enerjisini emerek, gerekli kırılma noktalarından kontrollü bir şekilde bükülür veya kırılır. Bu, çarpışma şiddetini azaltarak aracın içindeki yolcuların güvenliğini sağlamaya yardımcı olur.

Şehir içi sürüşte yakıt tasarrufu sağlamak için kırmızı ışığı görür görmez gazdan ayak çekilmeli ve aracın ışığa kadar ek benzin yakması önlenmelidir.

Kar zinciri takılırken lastik ebatlarına uygun zincir kullanılmalı ve çekici tekerleklerin her ikisine takılmalıdır.

Aracın kışa hazırlanması için soğutma suyuna antifriz konulması, cam suyu haznesine cam suyu antifrizi konulması, dizel motorlarda ısıtma bujilerinin kontrol edilmesi, hava filtresi ve otomatik jigle kışlık konuma getirilmesi, kar lastiklerinin takılması ve araçta uygun zincir bulundurulması gerekir.

ABS (Anti-lock Braking System), sert frenleme durumunda tekerleklerin kilitlenip kaymasını önleyen bir sistemdir. Frenleme sırasında tekerlek hızlarını sürekli kontrol eder ve her tekerleğe ayrı ayrı pompalayarak fren basıncı uygular. Bu sayede sürücü, fren pedalına tam bassa dahi direksiyon hakimiyetini kaybetmez ve aracı engelden kaçırmak için manevra yapabilir.

Ampul değiştirirken aynı özellikte ampul kullanılmalı, far ampulü fişi çekilip lastiği çıkarıldıktan sonra klips açılarak yanan ampul çıkarılmalıdır.