İlkyardım Soruları

• Olay yerinin güvenliği sağlanır.
• İlk yardımcı önce kendi güvenliğini alır.
• Yaralı güvenli bir yere alınır.
• Hızlı ve sakin şekilde değerlendirme yapılır.
• Telaş ve panikten kaçınılır.
• Emin olunmayan hiçbir uygulama yapılmaz.

Boğulma, solunum yollarının su, yabancı madde veya gazla tıkanması sonucu oksijen yetersizliği gelişmesidir.

İlk yardım:

• Bilinç ve solunum kontrol edilir.
• Solunum yoksa suni solunum ve kalp masajı uygulanır.
• Ağız içindeki yabancı madde temizlenir.
• Islak giysiler çıkarılıp kişi sıcak tutulur.
• Hemen tıbbi yardım çağrılır.
  Suda boğulma vakalarında gecikmeden müdahale edilmesi hayati önem taşır.

• Aracın dörtlü sinyalleri yakılır.
• Geceleri farlar açık bırakılır.
• En az 150 metre uzağa reflektör konur.
• Araç kontağı kapatılır, motor durdurulur.
• Yakıt sızıntısı olup olmadığı kontrol edilir.
• Sigara içilmez, ateş yakılmaz.
• Kurtarıcı aracını güvenli mesafede park etmelidir.

• Kişi oturur pozisyonda, başı öne eğik tutulur.
• Burun kanatları 5–10 dakika süreyle sıkılır.
• Enseye soğuk uygulama yapılır.
• Ağızdan solunum sağlanır, sümkürülmez.
• Kanama 10 dakikadan uzun sürerse sağlık yardımı istenir.

• Omurga yaralanması varsa yaralı kesinlikle oturtulmaz.
• Boyunluk takılır veya boyun sabitlenir.
• Yaralı sırtüstü, düz zeminde taşınır.
• Yeni bir yaralanma oluşmamasına özen gösterilir.
• Mümkünse sedye kullanılır.

Trafik kazalarında, yaralılara olay yerinde temel ilk yardım uygulayabilmek için araçlarda ilk yardım çantası bulundurmak zorunludur.
Bu zorunluluk motosiklet, motorlu bisiklet, traktör ve iş makineleri dışında tüm motorlu araçlar için geçerlidir.
Çanta, kolay ulaşılabilir ve görünür bir yerde olmalıdır.

Türkiye’de acil sağlık hizmetlerinin numarası 112’dir.
Haberleşme kısa, açık ve anlaşılır olmalıdır.

Verilmesi gereken bilgiler:

Kaza yerinin açık adresi,

Yaralı sayısı ve durumu,

Olayın türü (trafik kazası, yangın, zehirlenme vb.),

Yardım isteyenin kimliği ve telefon numarası.
112 çağrısı yapıldıktan sonra telefon hemen kapatılmamalı, merkezin yönlendirmeleri dinlenmelidir.

• Yanan bölge soğuk su altında 10-15 dakika tutulur.
• Giysiler dikkatle çıkarılır, deriye yapışmışsa koparılmaz.
• Deriye diş macunu, yoğurt, yağ vb. sürülmez.
• Steril bir bezle kapatılır.
• El, yüz, genital bölge, büyük yanıklarda acil yardım çağrılır.

• Kulağa kaçan yabancı cisim kesinlikle çıkarılmaya çalışılmaz.
• Su dökülmez, kulak tıkanmaz, doktora başvurulur.
• Göze yabancı madde kaçtıysa göz ovuşturulmaz, bol suyla yıkanır.
• Kimyasal madde temasında en az 15 dakika yıkama yapılır.
• Göz kapatılmaz, tıbbi yardım çağrılır.

İlk yardım, ani bir hastalık veya kaza sonucu yaralanan ya da yaşamı tehlikeye giren kişiye, tıbbî tedavisi yapılıncaya kadar olay yerinde mevcut imkânlarla yapılan geçici müdahaledir.
Bu müdahale ilaçsızdır ve tedavi yerine geçmez. Amacı, yaralının hayatını kurtarmak ve durumunun kötüleşmesini önlemektir.

• Öncelikle elektrik akımı kesilir veya fiş çekilir.
• Yaralıya çıplak elle dokunulmaz; kuru tahta, plastik, bez gibi yalıtkan bir cisimle uzaklaştırılır.
• Bilinç, solunum ve nabız kontrol edilir.
• Gerekirse suni solunum ve kalp masajı yapılır.
• Yanık varsa soğuk su tutulur, merhem sürülmez.
• Hemen 112 Acil aranır.

• Yaralı sırtüstü yatırılır, dizleri hafif bükülür.
• Açık yarada dışarı çıkan organlar içeri sokulmaz.
• Organların üzeri nemli, temiz bir bezle kapatılır.
• Sıvı veya yiyecek verilmez.
• Şok pozisyonu verilir, acil yardım çağrılır.

Yaralanmalar ciltteki bütünlüğün bozulmasıdır.

1. Kapalı yaralanmalar: Ezilme, çürük, iç kanama gibi.
2. Açık yaralanmalar: Kesik, delici, ezici, sıyrık, ısırık gibi.
   İlk yardımda amaç, yaranın mikrop kapmasını önlemek ve kanamayı durdurmaktır.

• Donan kişi ılık bir ortama alınır.
• Soğuk giysiler çıkarılır.
• Donan bölgeye kesinlikle sıcak su veya ateş uygulanmaz.
• Ovma yapılmaz.
• Vücut ısısı yavaş yavaş yükseltilir.
• Bilinç kapalıysa tıbbi yardım beklenir.

• Kalp atımı (nabız) yoksa, yani kalp durmuşsa uygulanır.
• Yaralı sırtüstü, sert zeminde yatırılır.
• Göğüs kemiğinin ortasına, parmaklar göğüs kafesine değmeden dakikada 100 kez basılır.
• Her basıda göğüs 4–5 cm çökmelidir.
• Kalp çalışana kadar ya da tıbbi yardım gelene kadar sürdürülür.
  Bebeklerde 1–1.5 cm derinliğinde iki parmakla yapılır.

Yaşam belirtileri durduğunda yapılan temel ilk yardım uygulamalarıdır:

• A (Airway): Hava yolunun açıklığının sağlanması
• B (Breathing): Suni solunum ile solunumun sağlanması
• C (Circulation): Kalp masajı ile dolaşımın sağlanması
  Bu adımlar, kişinin solunumu ve kalbi durduğunda uygulanır.

1. Hasta sırtüstü yatırılır, bacakları 30 cm kadar kaldırılır.
2. Sıkı giysiler gevşetilir.
3. Ortam havalandırılır.
4. Su, kolonya, yiyecek verilmez.
5. Kendine geldikten sonra yavaşça oturtulur, ayağa kaldırılmaz.
6. Uzun sürüyorsa sağlık ekibi çağrılır.

• Bir kişiyle taşıma: Hafif yaralılar kısa mesafede taşınabilir.
• İki kişiyle taşıma: Solunum yolu zehirlenmeleri gibi durumlarda kullanılır.
• Sedye ile taşıma: En güvenli yöntemdir.

Düz yolda ayaklar önde,

Merdiven inerken veya çıkarken başı yukarıda,

Ambulansa alınırken başı önde olmalıdır.

Olay yerinde, tıbbi yardım gelmeden önce, mevcut imkânlarla hayat kurtarıcı müdahaleleri yapan kişidir.

İlk yardımcı:

• Sakin, soğukkanlı, dikkatli,
• Hızlı ve doğru karar verebilen,
• Uygulamalarda kendini ve çevresini koruyan kişidir.

Kanama, damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına çıkmasıdır.

Üç çeşidi vardır:

• Atardamar (arter) kanaması: Açık kırmızı, fışkırır biçimdedir, çok tehlikelidir.
• Toplardamar (ven) kanaması: Koyu renkli, sürekli akar.
• Kılcal damar kanaması: Sızıntı biçimindedir, genelde hafif yaralanmalarda görülür.

• Yaralı hareket ettirilmez.
• Etkilenen bölge sabitlenir (atel, tahta, sargı vb. ile).
• Kırıkta kemik uçları yerine yerleştirilmez.
• Çıkık yerine oturtulmaz.
• Burkulmada bölge soğuk tutulur, yükseğe kaldırılır ve dinlendirilir.
• Şiddetli ağrıda ya da açık kırıklarda acil sağlık yardımı çağrılır.

• Bilinci kapalı ama solunumu olanlar: Yarı yan (koma) pozisyonu
• Solunumu ve kalbi durmuş olanlar: Sert zeminde sırtüstü
• Karın yaralısı: Sırtüstü, dizler bükülü
• Göğüs yaralısı: Yarı oturur
• Şokta olan: Ayaklar yukarı kaldırılmış sırtüstü (şok pozisyonu)

• Kanayan bölgeye temiz bir bezle doğrudan baskı yapılır.
• Gerekirse turnike sadece hayati tehlike varsa (örneğin kopma, ezilme, amputasyon) uygulanır.
• Kanayan bölge kalp seviyesinden yukarıda tutulur.
• Yaralının üzeri örtülerek şoktan korunması sağlanır.
• Kanamalarda pıhtıyı kaldırmak yasaktır.
• En kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.

• Isırılan bölge sabunlu suyla bolca yıkanır.
• Kanama varsa hafifçe akmasına izin verilir (mikropların uzaklaşması için).
• Yara üzerine tentürdiyot veya antiseptik uygulanır.
• Sarılmaz, kapatılmaz.
• En kısa sürede sağlık kuruluşuna gidilerek kuduz ve tetanos aşısı yaptırılır.
  Yabanî hayvan ısırıkları mutlaka ciddi kabul edilmelidir.

• Önce kurtarıcı ve yaralı güvenliği sağlanır.
• Araç sabitlenir, motor durdurulur.
• Devrilme veya yanma tehlikesi değerlendirilir.
• Yaralı mümkünse en az üç kişiyle dikkatlice çıkarılır.
• Acele edilmez, yaralıya zarar verebilecek hareketlerden kaçınılır.
• En önemli kural; omurga ekseninin bozulmamasıdır.

Bayılma, kısa süreli bilinç kaybıdır ve genellikle beyne giden kan akışının azalmasıyla oluşur. Koma ise uzun sürelidir ve hayati tehlike taşır.

Bayılan kişi genellikle birkaç dakika içinde kendine gelir; komada ise kendine gelme olmaz ve tıbbi müdahale şarttır.

• Yaralanan bölge ilk 12–24 saat soğuk tutulur (şişmeyi azaltır).
• Donma hariç durumlarda vücut sıcak tutulur.
• Yaralanan bölge genellikle kalp seviyesinden yukarıda tutulur.
• Yaralıya olayın türüne uygun pozisyon verilir.

Bu dört temel ilke, dolaşımı düzenleyip şok riskini azaltır.

Koma, bilinçsizlik hâlinin uzun süre devam ettiği, uyarılara yanıt alınamayan durumdur.

İlk yardım:

• Yaralının bilinci, solunumu ve nabzı kontrol edilir.

• Hava yolu açıklığı sağlanır.

• Ağız içi yabancı madde varsa temizlenir.

• Kusma riski varsa yan pozisyonda (koma pozisyonu) tutulur.

• Asla yiyecek veya içecek verilmez.

• Tıbbi yardım istenir.

Şok, dolaşım yetersizliği nedeniyle hayati organlara yeterli kan gitmemesidir.
Belirtiler: Solukluk, soğuk terleme, hızlı nabız, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı.

İlk yardım:

• Şok pozisyonu verilir (ayaklar 30 cm yukarı).
• Sıcak tutulur.
• Bilinci açıksa su verilmez.
• Hemen tıbbi yardım çağrılır.

• Yaralı sırtüstü sert zemine yatırılır.
• Baş geriye alınır, çene göğüsten uzaklaştırılır.
• Ağız içi temizlenir, hava yolu açılır.
• Burun kapatılıp ağızdan ağıza hava verilir.
• Göğsün kalktığı gözlenmelidir.
• Dakikada 12–20 nefes oranında uygulanır.
  Boyun travması varsa baş-çene pozisyonu verilmez.

Yeni yönetmeliğe göre (İçişleri Bakanlığı, 26 Eylül 2006 tarihli):

• Büyük sargı bezi (2 adet)
• Gaz steril bezi (1 kutu)
• Üçgen sargı (3 adet)
• Antiseptik solüsyon (1 adet)
• Flaster (1 adet)
• Çengelli iğne (10 adet)
• Küçük makas (1 adet)
• Esmark bandajı (1 adet)
• Turnike (1 adet)
• Yara bandı (10 adet)
• Alüminyum yanık örtüsü (1 adet)
• Tıbbi eldiven (2 çift)
• El feneri (1 adet)

• Yaralı hareket ettirilmez.
• Baş, boyun ve sırt tek hat üzerinde sabitlenir.
• Zorunlu durumlar dışında taşınmaz.
• Taşınacaksa başı, gövdesi ve bacakları birlikte çevrilir.
• Uygun şekilde sert bir zemin (örneğin sedye, tahta) kullanılmalıdır.

• Şokta: Sırtüstü, ayaklar yukarıda
• Bilinci kapalı: Yan, koma pozisyonu
• Göğüs yarası: Yarı oturur
• Karın yarası: Dizler bükülü sırtüstü
• Omurga yarası: Düz, sert zemin üzerinde sırtüstü

1. Yaralının solunumu izlenir, hava alması sağlanır.
2. Açık göğüs yaralarında yara üzerine hava geçirmez bir örtü (naylon, poşet vb.) kapatılır.
3. Bu örtü üç kenarından yapıştırılır, bir kenarı açık bırakılır.
4. Yaralı yaralı tarafı aşağıda olacak şekilde yan yatırılır.
5. Kesinlikle ağızdan bir şey verilmez.

• Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak
• Yaşamın sürdürülmesini sağlamak (solunum, dolaşım, bilinç)
• Yaralının durumunun kötüleşmesini önlemek
• Sakatlık riskini azaltmak
• Tıbbî yardım sağlanıncaya kadar durumu kontrol altında tutmaktır.